Okula Uyum: Yeni Bir Başlangıç — MES'A'İLE Eylül Sayısı Yayında

MES'A'İLE Eylül sayısının tamamını PDF olarak okuyun

Okula başlamak, çocuğun hayatında önemli bir değişimin başladığı; anne babasından ayrılmayı, yeni insanlarla ilişki kurmayı, farklı kurallara ve rutinlere uyum sağlamayı öğrendiği bir dönemdir. Bu süreçte heyecan, merak, korku, özlem, kaygı ve mutluluk gibi birbirinden farklı duyguları aynı anda yaşaması oldukça doğaldır.

Bazı çocuklar okula kısa sürede alışırken bazılarının kendini güvende hissetmesi daha uzun zaman alabilir. Önemli olan çocuğun ne kadar sürede uyum sağladığından çok, bu süreci nasıl deneyimlediğidir.

“Okula gitmek istemiyorum!”

Bazı çocuklar duygularını kelimelerle anlatmak yerine davranışlarıyla gösterir: sabah hazırlanırken ağlama veya öfkelenme, anne babadan ayrılmak istememe, karın ağrısı ve baş ağrısı gibi fiziksel yakınmalar, sessizleşme, okuldan eve geldiğinde daha öfkeli olma…

Bu davranışların altında “Annem beni bırakınca geri gelecek mi?”, “Burada güvende miyim?”, “Arkadaş edinebilecek miyim?” gibi kaygılar bulunabilir. Bu nedenle davranışın yalnızca kendisine değil, çocuğun anlatmaya çalıştığı duyguya da bakmak önemlidir.

Vedalaşmayı kolaylaştıran 10 öneri

1. Vedalaşmayı uzatmayın. Uzun vedalar ayrılık kaygısını artırabilir.
2. Gizlice gitmeyin. Fark ettirmeden ayrılmak “ne zaman kaybolacak?” kaygısını güçlendirir.
3. Zamanı somutlaştırın. “Birazdan gelirim” yerine “Öğle yemeğinden sonra seni almaya geleceğim.”
4. Verdiğiniz sözü tutun. Söylediğiniz saatte orada olun.
5. Duyguyu kabul edin. “Ağlama” yerine “Benden ayrılmak şu an zor geliyor olabilir.”
6. Kararlı ama şefkatli olun. Sınırı korurken duyguya eşlik edin.
7. Tehditten kaçının. “Ağlarsan seni bırakırım” kaygıyı büyütür.
8. Okulu ceza olarak kullanmayın. Okulun güvenli bir alan olarak algılanmasını zorlaştırır.
9. Vedalaşma rutini oluşturun. Aynı küçük ritüel öngörülebilirlik sağlar.
10. Güven mesajı verin. “Başarabileceğine inanıyorum. Ben seni almaya geleceğim.”

Uyum, okulun ilk günü değil evde başlar

Uyku ve sabah rutinini düzenlemek, okul hakkında açık uçlu sorular sormak (“Bugün seni en çok ne mutlu etti?”), duygulara alan açmak ve kıyaslamaktan kaçınmak süreci kolaylaştırır. Her çocuğun uyum hızı farklıdır.

Bu ay önerilenler

• Kitap: Okul Çağı Çocuğu — Haluk Yavuzer
• Film: Bluey, “Calypso” (1. sezon, 17. bölüm)
• Makale: Gündüz, H. B. ve Özarslan, N. (2017). Farklı yaş kategorilerinde ilkokula başlayan öğrencilerin okul olgunluğu ve öğretmen görüşlerine göre okula uyum problemleri. Abant İzzet Baysal Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, 17(1), 212-230.

Kaleme alan: Şura Kaçak, Okul Psikoloğu — Mesafe Koleji PDR Birimi